Korte en lange inspiratiesessie over empathie

Om de learnings die we de afgelopen decennia tijdens de vele interviews met uiteenlopende stakeholders opdeden en alle case-studies die we ontwikkelden bij het schrijven van De Empathische Organisatie (Nubiz, 2020) te kunnen delen, hebben we inspiratiesessies rond het thema empathie bij leiderschap en stakeholder management ontwikkeld. We bieden daarbij twee varianten aan: een interactieve lezing Empathisch Leiderschap en workshop Empathisch Stakeholder-management. 

Interactieve lezing Empathisch Leiderschap

Dat empathie een essentiële kwaliteit is voor elke ambitieuze manager en bestuurder, is zeker sinds de coronacrisis een waarheid als een koe waar weinig managementgoeroes het mee oneens zullen zijn. Maar omdat er veel misverstanden over bestaan, komt er in de praktijk niet veel van terecht. Om empathie of inlevingsvermogen met succes in te kunnen zetten voor verbetering van je leiderschap, hebben we een interactieve lezing over de voor- en nadelen van empathie ontwikkeld. Wat je hierbij mag verwachten, lees je nu:

Empathie is de olifant in de donkere kamer

De belangrijkste reden dat empathie nog niet overal als managementkwaliteit wordt ingezet, is dat er zoveel misverstanden over bestaan. Het lijkt op de spreekwoordelijke olifant in een donkere kamer: iedere aanwezige ziet een deel, maar niemand ziet het geheel. Volgens de een is empathie een gevoel waar je niets aan kunt ontwikkelen -een vorm van liefde die ons verbindt. Een ander ziet het als toegeeflijkheid voor de emoties van de ander, waardoor willekeur bij onze beslissingen op de loer ligt. Volgens weer een ander is empathie een evolutionaire kwaliteit om onze medemensen te ‘lezen’. En dan zijn er ook non-believers die erop wijzen dat empathie  ons bijziend maakt en onze beslissingen myopisch, omdat we alleen empathisch zijn jegens ons soort mensen. En de believers vergeten vaak dat je er ook burn-out van kunt raken, als je dagelijks met de negatieve emoties van boze klanten of ontevreden collega’s wordt besmet.

Al die opvattingen bevatten een kern van waarheid. Volgens de moderne neurowetenschap bestaat er niet één, maar zijn er maar liefst drie vormen van empathie met elk een eigen specifieke werking en -min of meer- afzonderlijk circuit in de hersenen.

1. Affectieve empathie laat ons het lijden van onze medemensen aan den lijve ondervinden, maar omdat het is verbonden met het pijncentrum in ons brein kunnen we daar ook ziek van worden.
2. Cognitieve empathie betekent dat je in de schoenen van je medemensen gaat staan en omdat je daarbij duidelijk onderscheid ziet tussen je eigen situatie en die van de ander, biedt dit veel voordelen. Maar de meesten van ons moeten dit nog wel ontwikkelen -gaan er gemakshalve vanuit dat iedereen hetzelfde is als zij.
3. Empathische betrokkenheid (compassie) is de motivatie om de nood van een medemens te lenigen. Omdat deze kwaliteit is gekoppeld aan het beloningsgebied in de hersenen, geeft compassie ons juist energie en voldoening, in plaats van dat het ons uitput.

In onze lezingen en workshops laten we zien hoe je deze drie empathiesystemen bij jezelf herkent en inzet en hoe je ze aan en uit kunt zetten voor het beste resultaat. Als je bijvoorbeeld leert switchen van affectieve empathie (meevoelen) naar cognitieve empathie (begrijpen) word je minder door negatieve emoties besmet en kun je er meer begrip voor opbrengen. En als je overschakelt naar empathische betrokkenheid (compassie en hulpgedrag) wordt je beloningsgebied gestimuleerd en krijg je er opeens een fijn gevoel van.  

Deze inzichten zijn onmisbaar voor elke leider die empathie op haar werk wil inzetten, want het leert je hoe je je empathische brein kunt inzetten om betere beslissingen te nemen en ook effectiever en harmonieuzer samen te werken met je collega’s en klanten, zonder dat je er burn-out van raakt. Onze lezingen en workshops zijn dus ook bij uitstek geschikt voor bestuurders en andere professionals die burn-out dreigen te raken, omdat ze dagelijks in de vuurlinie staan.

Wat bepaalt of een organisatie haar mensen echt bereikt?

Vijfentwintig jaar marktonderzoek geeft daarop een eenduidig antwoord: empathie. Het ontbreken ervan is de belangrijkste faalfactor voor bedrijven en (semi-)publieke organisaties. De aanwezigheid ervan is precies het omgekeerde: de belangrijkste succesfactor voor betere producten en diensten, loyalere klanten en medewerkers, en betere samenwerkingsrelaties.

Henk Noort bracht deze bevindingen samen in het boek De Empathische Organisatie. De workshops die we geven, zijn direct op dit onderzoek gebaseerd — niet op een trend, maar op patronen die zich in vijfentwintig jaar onderzoek keer op keer herhalen.

De laatste wetenschappelijke inzichten over empathie

Omdat vriend en vijand het erover eens zijn dat alleen empathie de overheid het vertrouwen geeft dat ze verdient, werken we momenteel aan het volgende boek De Empathische Overheid (verschijnt begin 2027).

Dit boek is geen theoretische verhandeling of een oproep tot meer empathie bij de overheid, maar een praktisch veldhandboek. Een naslagwerk met 30 nuttige oefeningen en methodieken die ambtenaren en bestuurders in elke situatie kunnen toepassen.

Alle nieuwe inzichten die we bij het schrijven van dit boek hebben opgedaan, gebruiken we nu al in onze lezingen en workshops. Enkele voorbeelden:

• De Omgekeerde luisterpiramide: luisteren met je oren, je ogen en je hard – doorvragen tot je uitkomt bij de diepste drijfveren van je stakeholders
• Het Empathische schild: voorkomt dat je teveel door negatieve empathies wordt besmet, zodat je ook emotionele onderwerpen kunt bespreken
• Lincoln’s Luister audit: helpt bestuurders om te horen wat er op de werkvloer speelt zodat ze opvangen wat ze niet willen horen, maar wel moeten weten om afgewogen beslissingen te kunnen nemen.
• De Vizieropener: hoe je met kwetsbaarheid het vertrouwen wint wanneer je als bestuurder met lege handen tegenover een boze zaal staat.

Van onbewust onbekwaam naar bewust bekwaam

1. Met de lezing Empathisch Leiderschap brengen we de deelnemers (bijvoorbeeld bestuurders en/of managers of trainees) van onbewust onbekwaam (de meesten hebben het vermogen om zich onbevooroordeeld in de schoenen van andersdenkenden te verplaatsen slecht ontwikkeld) naar bewust onbekwaam (inzicht in de valkuilen van emotionele en cognitieve empathie en de vele inschattingsfouten die voortkomen uit projectie oftewel ‘self-referential bias’).

2. Vervolgens planten we een zaadje door aan de hand van wetenschappelijke bevindingen, praktijkvoorbeelden en De 6 Regels voor Empathisch Leiderschap te laten zien dat leiders pas effectief worden wanneer ze zich onbevooroordeeld gaan verdiepen in de stakeholders waar ze voor de realisering van hun doelstellingen van afhankelijk zijn (klanten, medewerkers, leveranciers, journalisten, investeerders, enzovoorts).

3. We geven hen ook de tools waarmee ze zelf aan de slag kunnen gaan om bewust bekwaam te worden, zoals:

#De Empathiekaart

#Het Menselijkheidsbeginsel

#Compassioneel communiceren (en feedback geven)

#Het Emotievaccin

4. De deelnemers ontvangen tegen een gereduceerd tarief een exemplaar van De Empathische Organisatie (17,50 per stuk in plaats van 29,99) zodat ze de stof thuis nog eens rustig na kunnen lezen en zelf met de materie kunnen experimenteren. Hierdoor beklijven de opgedane inzichten langer en is het effect op hun denken, attitude en gedrag groter.

Vanzelfsprekend kunnen we tijdens de lezing ook dieper op de specifieke issues van jouw organisatie en hier met maximale empathie een passende oplossing voor zoeken.

Deze lezing draagt bij aan cultuurveranderingen binnen organisaties

Deze lezing is bij uitstek geschikt om een congres, symposium, jubileum- of medewerkersbijeenkomst meer diepgang te geven en tot een succes te maken of om de collegiale verbondenheid en teamspirit die door de coronacrisis verloren dreigt te gaan te versterken.

Je team is in vertrouwde handen

1. De lezing wordt gegeven door psycholoog en strategisch marktonderzoeker Henk Noort: 

• thought leader in Nederland op het gebied van empathie
• studeerde als psycholoog (met genoegen) aan de UvA af op een onderzoek naar de ontwikkeling van perspectiefnemen (‘Theory of Mind’ oftewel cognitieve empathie) bij jonge kinderen
• werkt al 25 jaar als strategisch adviseur en onderzoeker op het gebied van reputatie- en stakeholdermanagement voor de meest uiteenlopende bedrijven en (semi)publieke organisaties.

Zijn kracht ligt in zijn tomeloze enthousiasme en het feit dat hij in lijn met de nieuwste wetenschappelijke inzichten drie soorten empathie onderscheidt -met eigen neurale netwerken in het brein- en naast de vele voordelen ook de nadelen van empathie benadrukt.

Voor  hem is empathie geen soft skill, maar het zesde zintuig dat ons helpt om een verbinding te maken, maar ook om gemakkelijker nee te zeggen. 

Henk werkt momenteel aan zijn nieuwste boek De Empathische Overheid -van koekjesfabriek naar de menselijke maat met ruggengraat- dat begin 2027 moet verschijnen.  

De tijdsduur van de lezing is circa 2 uur

Boekingen bij De Spreker

Workshop  Empathisch Stakeholdermanagement

Het tijdschrift Time noemde corporate empathie onlangs ‘the hottest trend in leadership’, want het verbetert de producten en diensten, de klant- en medewerkerstevredenheid, het leiderschap en de reputatie aantoonbaar. Empathische ondernemingen groeien daardoor ook harder en maken meer winst dan onempathische, zo toont steeds meer onderzoek aan.

Omdat empathie cruciaal is voor de beeldvorming en de kwaliteit van in- en externe relaties is het een belangrijke succesfactor binnen corporate communicatie en reputatie- en stakeholdermanagement. Een effectiever middel om de betrokkenheid (engagement) en de strategische steun (alignment) van de stakeholders te versterken bestaat niet.

Zo krijg je empathie bij je management en collega’s tussen de oren

1. Evenals met de bovenstaande lezing brengen we de deelnemers van de workshop Empathisch Stakeholdermanagement (bijvoorbeeld bestuurders en communicatie- of stakeholder- of reputatiemanagers) van onbewust onbekwaam (de meesten hebben het vermogen om zich onbevooroordeeld in de schoenen van andersdenkenden te verplaatsen slecht ontwikkeld) naar bewust onbekwaam (inzicht in de valkuilen van emotionele en cognitieve empathie en de vele inschattingsfouten die voortkomen uit projectie oftewel ‘self-referential bias’).

2. Vervolgens laten we de deelnemers door enkele beproefde oefeningen in empathisch luisteren en doorvragen aan den lijve ondervinden wat empathie precies is en waarom deze kwaliteit elke bestuurders en manager over de hele linie aantoonbaar succesvoller maakt. Dit helpt hen bewust bekwaam te worden. We vragen hen bijvoorbeeld om bij elkaar een geheim boven tafel te halen dat ze nog niet kenden. Om deze oefeningen tot een goed einde te kunnen brengen, geven we hen voldoende tools mee, zoals:

#Potje NIVEA (Nooit Invullen Voor een Ander)

#Laddering-methode

#LSD (Luisteren, Samenvatten en Doorvragen)

3. Als de deelnemers het empathisch luisteren en doorvragen onder de knie hebben, nodigen we hen bij de volgende oefening uit zich met behulp van rollenspel in de behoeften, wensen en verwachtingen van hun belangrijkste stakeholders (bijvoorbeeld klanten, medewerkers, journalisten, aandeelhouders, enzovoorts) te verdiepen. De uitkomsten hiervan worden plenair gedeeld, zodat elke deelnemers ervan leert.  

4. Elke deelnemer ontvangt na afloop een exemplaar van De Empathische Organisatie zodat hij/zij de stof thuis nog eens rustig na kunnen lezen en zelf met de materie kan experimenteren. Hierdoor beklijven de opgedane inzichten langer en is het effect op hun denken, attitude en gedrag groter.

Vanzelfsprekend gaan we tijdens de workshop ook dieper in op de specifieke issues en uitdagingen van jouw organisatie.

Deze workshop brengt bij bestuurders en managers een mentaliteitsverandering teweeg

Deze workshop is bij uitstek geschikt om een mentaliteitsverandering bij bestuurders en managers teweeg te brengen, zodat ze empathischer gaan luisteren en communiceren en daardoor beter in staat zijn om zonder reputatieschade hun doelen te bereiken.

Aantal deelnemers: maximaal 25

NIEUW: filmfragmenten

Omdat we ook filmliefhebbers zijn en we hebben gemerkt dat beelden meestal meer zeggen dan duizend woorden, gebruiken we bij onze workshops ook fragmenten uit speelfilms en televisieseries. Als voorproefje een fragment uit Lincoln waarin Abraham Lincoln laat zien dat hij een van de meest geliefde en effectieve presidenten uit de gehele Amerikaanse geschiedenis werd omdat hij als geen ander empathisch kon luisteren.

De workshop wordt gegeven door Henk Noort, psycholoog, strategisch marktonderzoeker en auteur van De Empathische Organisatie en Jeroen Duijvestijn, reputatiemanager en communicatiestrateeg. 

Tijdsduur: circa 4 uur (een dagdeel)

Boeken via De Spreker

NIEUW: 3 Workshops voor de overheid

Vanuit onze purpose om de overheid empathischer te maken, hebben we 3 nieuwe workshops ontwikkeld:

EMPATHISCH STAKEHOLDER MANAGEMENT

-geeft je inzicht in alle belangen van de verschillende burgers, ondernemers en maatschappelijke organisatie en helpt je in dit complexe veld te navigeren.

DE MENSELIJKE MAAT MET RUGGENGRAAT

-leert je hoe je in elke situatie maatwerk te leveren, zonder dat je de wettelijke kaders en je eigen grenzen uit het oog verliest.

EMPATHISCH LEIDERSCHAP

-leert je een veilige werkvloer te creëren waarin alle medewerkers indien nodig tegenspraak bieden en boven zichzelf uitgroeien.

EMPATHISCH LEIDERSCHAP