Je wilt als gemeente, provincie of waterschap weten hoe burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties over bepaalde vraagstukken denken en hoe je hen -vooral moeilijk bereikbare groepen burgers en jongeren- tot participatie kunt verleiden? Dan zal onze ParticipatiePeiling je interesseren.
Omwonenden involveren was nooit eerder zo belangrijk
Vroeger probeerden overheden door middel van inspraak zoveel mogelijk draagvlak voor hun plannen te verwerven, maar tegenwoordig dwingen tal van redenen (semi)publieke organisaties om de burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties in een zo vroeg stadium als volwaardige partners bij hun plannen te betrekken. Ook door de Omgevingswet en de recente Wet versterking participatie op decentraal niveau was de vraag ‘hoe laat ik de omwonenden in mijn plannen participeren?’ nooit eerder zo actueel. Temeer als je een participatievisie of participatieverordening moet opstellen.
Maar dat blijkt nog niet altijd eenvoudig. De wet schrijft voor dat je de participatie voor elke burger toegankelijk en aantrekkelijk moet maken. Maar hoe weet je wie die burgers zijn? Hoe kun je de ook de burgers die nooit aan burgerpeilingen meedoen bereiken? En hoe krijg je de burgers die de overheid wantrouwen ook zover om actief te participeren? Om op deze lastige vragen een eenduidig antwoord te kunnen geven, hebben we een nieuwe aanpak ontwikkeld: de ParticipatiePeiling.
Dit is geen confectiepak, maar een beproefd basisprogramma waarmee we voor elk participatievraagstuk -hoe uitdagend en hoe ‘onbereikbaar’ de doelgroep ook- maatwerk kunnen leveren.
Zo win je de hoofden en harten van je omwonenden
Burgerparticipatie kan niet zonder onderzoek. Of het een succes wordt hangt in onze ervaring immers af van vier randvoorwaarden:
1. mate van representativiteit -doen alleen de burgers mee die toch al actief waren (usual suspects) of ook de stille meerderheid (unusual suspects)?
2. politieke ruimte -in hoeverre is de gemeente/de provincie/het waterschap bereid en/of in staat iets met de uitkomsten te doen?
3. verwachtingsmanagement -in hoeverre wordt helder gecommuniceerd bij welke dossiers de burgers welke invloed krijgen (participatieladder zoals ook in de Participatieverordening wordt verwoord)?
4. doenvermogen van de burgers -in hoeverre zijn de burgers bereid en in staat om met de overheid te gaan samenwerken?
Wij bieden al het maatwerkonderzoek dat nodig is om deze vier vragen eenduidig te kunnen beantwoorden. Hierbij levert een combinatie van kwantitatief en kwalitatief onderzoek in onze ervaring de beste resultaten op. Bij wijze van voorbeeld schetsen we de twee meestvoorkomende scenario’s.
Eerst kwantitatief…
Bij Scenario 1 beginnen we met een online-peiling onder circa 300 burgers (of indien nodig een grotere steekproef), ondernemers en maatschappelijke organisaties om in kaart te brengen hoe zij in de wedstrijd staan en hoe zij voelen, denken en handelen ten opzichte van je participatieonderwerp. Vervolgens maken we met behulp van circa 30 online expert-interviews (MS Teams) straatinterviews en/of keukentafelgesprekken met een dwarsdoorsnede van de burgers (drie burgerschapsstijlen: Verantwoordelijken, Pragmatici en Structuurzoekers) een verdiepingsslag, waarbij we achterhalen wie de ambassadeurs en criticasters zijn. En wat hun achterliggende motieven, behoeften, wensen, verwachtingen en (communicatie)behoeften ten opzichte van de voorgenomen participatie zijn.
…of eerst kwalitatief?
Bij Scenario 2 draaien we de volgorde om en beginnen we met circa 30 online expert-interviews, of desgewenst straat- of keukentafelinterviews met burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties en toetsen we de hypothesen die we op basis daarvan formuleren middels een kwantitatieve meting (online-vragenlijst) bij circa 300 omwonenden op representatitiveit. Als de groep beperkt in omvang is, nemen we alleen online-interviews af waarbij we ook een beknopte kwantitatieve vragenlijst afnemen (zodat ze hun beoordelingscijfers mondeling kunnen toelichten).
Jij mag het zeggen
Door deze beproefde combinatie van kwantitatief en kwalitatief onderzoek verschaft onze ParticipatiePeiling je betrouwbare cijfers en diepgaande inzichten in de belevingswereld die achter de cijfers schuilgaat. Dit zijn de bouwstenen waarmee je de participatie tot een succes maakt.
Wij ontzorgen je bij de respondentenselectie
De burgers worden meestal via een aselecte steekproef uit de BRP geselecteerd (als lid van lid van D&IN garanderen we de vertrouwelijkheid en sluiten we ook altijd een verwerkersovereenkomst af). Maar we realiseren ons dat het aanleveren van bestanden vaak veel extra tijd kost. Daarom kunnen we je ook ontzorgen door de respondenten te recruteren uit het panel van onze samenwerkingspartner PanelClix -het grootste panel van Nederland- of door -voor face-to-face interviews- gebruik te maken van gespecialiseerde respondentenselectiebureaus.
We leiden ook je participatiebijeenkomsten in goede banen
We zijn ook graag aanwezig op je participatiebijeenkomsten, bijvoorbeeld om (een deel van de) dialoog met de burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties te leiden, bepaalde onderzoeksuitkomsten te presenteren, omwonenden te interviewen en/of een online-vragenlijst af te nemen. Hiermee meten we niet alleen het engagement van je omwonenden, maar dragen we ook bij aan het verhogen ervan.
Hoe staan de omwonenden in de wedstrijd?
De combinatie van kwalitatief en kwantitatief onderzoek verschaft je diepgaande informatie over de attitude van de burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties ten opzichte van je plan of project. We gebruiken hiervoor bijvoorbeeld de ParticipatieRadars waaraan je per onderwerp kunt aflezen hoe belangrijk de inwoners het vinden om te participeren. Of de ImpactSchaal die laat zien in hoeverre de deelnemers na een burgerberaad (of ander participatietraject) meer vertrouwen hebben gekregen in het stadsbestuur. Met deze schalen kun je het onderwerp van je participatie vooraf beter kiezen en de participatie zelf ook beter opzetten en na afloop de impact ervan aantonen.
Onze vragenlijst is altijd maatwerk
De vragenlijst en gesprekrichtlijn zijn altijd maatwerk en worden in samenspraak met de opdrachtgever geformuleerd. Wij formuleren op basis van onze kennis en expertise (en eerdere metingen) een conceptvragenlijst en -gespreksrichtlijn waaraan je desgewenst veel eigen vraagpunten kunt toevoegen.
Segmentatie op postcodegebied naar leefstijl mogelijk
Om meer inzicht te krijgen in de (participatie)behoeften van inwoners, kunnen we met onze samenwerkingspartners ook burgers uit de relevante postcodegebieden selecteren die zijn ingedeeld naar hun leefstijl. We maken hierbij gebruik van het WHIZE segmentatie-model dat burgers indeelt in 11 segmenten (zie afbeelding). Omdat er over deze segmenten al veel informatie beschikbaar is -bijvoorbeeld leeftijd, geslacht, opleidingsniveau enzovoorts- kunnen we hierbij volstaan met een korte vragenlijst. Dit levert veel extra nuttige informatie op. Door gebruik te maken van deze segmentatie ontstaat een genuanceerder beeld van de opvattingen van de omwonenden ten opzichte van het participatieonderwerp. Desgewenst kunnen we zelf voor jouw provincie, gemeente of waterschap ook een maatwerk-segmentatie maken -bijvoorbeeld op basis van de attitude van de omwonenden ten opzichte van het participatieonderwerp.
Segmentatie naar Burgerschapsstijlen van Motivaction ook mogelijk
Desgewenst kunnen we met onze samenwerkingspartner Motivaction de burgers indelen naar Burgerschapsstijl. Motivaction onderscheidt drie groepen:
- Verantwoordelijken (48% van de bevolking): Dit zijn Nederlanders met een idealistische en actieve burgerschapsstijl. Dit zijn betrokken burgers die geïnteresseerd zijn in politiek en streven naar een duurzame maatschappij.
- Pragmatici (11%): Dit zijn Nederlanders met een opportunistische en afwachtende burgerschapsstijl. Zij zijn vooral gericht op status en ervaringen en hebben minder met traditionele politiek en zijn bijvoorbeeld moeilijker te betrekken bij vrijwilligerswerk.
- Structuurzoekers (41%): Dit zijn kritische burgers met een sceptische en afzijdige burgerschapsstijl, die behoefte hebben aan duidelijkheid en structuur. Ze staan vaak sceptisch tegenover veranderingen, zéker als die opgelegd (lijken te) worden door de overheid en zijn het minst gemakkelijk tot participatie te bewegen.
Geschikt voor elke omwonende
De ParticipatiePeiling is niet alleen geschikt voor omwonenden en ondernemers, maar voor elke stakeholdergroep waar jouw organisatie voor het realiseren van haar doelstellingen van afhankelijk is:
- Burgers (van een gemeente, provincie of waterschap)
- Lokale ondernemers en hun vertegenwoordigers (ondernemersverenigingen en koepels)
- Maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld natuur- en milieuorganisaties)
- Belangenbehartigers
- Investeerders of (institutionele) beleggers
- Politici (lokaal, provinciaal of landelijk)
- Projectontwikkelaars en hun (onder)aannemers
- Journalisten
- Omwonenden (van bijvoorbeeld kantoren, distributiecentra of fabrieken)
- Consumentenorganisaties
- Vakbonden
- Toezichthouders (intern en extern)
Maatwerkrapport
We leveren een beknopt maatwerkrapport op waarbij de aanbevelingen naadloos bij de doelstellingen van de opdrachtgever aansluiten, zodat ze altijd relevant, nastrevenswaardig en praktisch haalbaar zijn. Daarom leveren wij het rapport in conceptvorm op en presenteren de uitkomsten bij degenen die ermee aan de slag moeten gaan alvorens het rapport te finaliseren.
We leveren het rapport pas op nadat de uitkomsten zijn besproken
Het rapport bevat ook een management summary waarin aan de hand van figuren, tabellen en pakkende citaten een eenduidig antwoord op de onderzoeksvragen wordt gegeven en beschreven wat de onderzoeksuitkomsten precies voor jouw organisatie betekenen en welke concrete stappen je kunt zetten om jouw omwonenden -en/of andere stakeholders- te engageren en in een vroeg stadium bij je project te participeren (handelingsperspectief).
What’s in it for me?
Met de ParticipatiePeiling leg je de fundering voor jarenlang succesvol participatiebeleid. Kort samengevat biedt het de volgende voordelen:
Psychologische plattegrond van je burgerpopulatie op wijkniveau -wie zijn mijn usual suspects en wie de unusual suspects?
Participatieladder op wijkniveau -bij welke dossiers willen de omwonenden meeweten, meepraten of meebeslissen?
Doenvermogen kompas van de burgers op wijkniveau -welke burgers hebben een laag doenvermogen en hoe kunnen we hen alsnog tot participatie verleiden?
Toolbox verwachtingsmanagement op wijkniveau -wanneer krijgen de omwonenden het gevoel dat er iets met hun input wordt gedaan?
Communicatie radar van alle omwonenden op wijkniveau -via welke kanalen en op welke momenten willen ze over de voortgang van een participatietraject worden geïnformeerd?
En dat alles tegen een relatief laag tarief.